ӨДӨР ТУТМЫН МЭДЭЭ-ний гол тойм – 2026 оны 3-р сарын 29

Цог Жавхлант III Чарльз Хаан 4-р сарын сүүлчээр [АНУ-ын] Вашингтон хотод төрийн айлчлал хийх бөгөөд 1991 оноос хойш АНУ-ын Конгресст үг хэлж буй Их Британийн анхны хаан болж байна. (Фокс Ньюс)

АНУ-ын Индиана мужийн холбооны шүүх Оросын иргэн Алексей Волковыг Америкийн компаниудын сүлжээнд халдаж, томоохон ransomware бүлгүүдэд сүлжээний хандалтыг худалдсан “анхны хандалтын брокер” байдлаар ажилласан хэргээр 81 сарын хорих ял оноолоо. Түүний үйлдлийн улмаас 9 сая гаруй ам.доллароос хохирол учирсан бөгөөд улмаар түүнийг Италид баривчлан, АНУ-д шилжүүлэн өгсөн байна. (АНУ-ын Хууль зүйн яам)

Их Британийн мэргэжлийн хөлбөмбөгчин Хлои Келли, Дэн Берн, мэргэжлийн боксчин Конор Бенн зэрэг нэр хүндтэй тамирчид хүчирхийллийн шинжтэй зан үйлийн талаарх ойлголтыг нэмэгдүүлж, эмэгтэйчүүд, охидын эсрэг хүчирхийллийг арван жилийн дотор хоёр дахин бууруулах зорилтыг дэмжих засгийн газрын “Enough” аяныг дэмжлээ. Үүний хүрээнд олон нийтийн сүлжээний шинэ контент болон томоохон брэндүүдтэй хийх түншлэлээр дамжуулан улс даяар хүчирхийллийг таниулах, урьдчилан сэргийлэх талаар сурталчилна. (Gov.uk)

Мексикийн эрх баригчид Веракрус мужид журамласан машины талбайд тусламж дуудах орилоон сонсогдсоны дараа хулгайлагдсан ачааны машинд түгжигдсэн 229 цагаачийг илрүүлжээ. Энэ нь сүүлийн саруудад тохиолдсон ховор томоохон хууль бус тээвэрлэлтийн хэрэг бөгөөд Мексикээр дамжин хойд зүгт явах шилжилт хөдөлгөөн дахин нэмэгдэж байж болзошгүй гэх болгоомжлолыг төрүүлж байна. (VTV)

Шинэ Зеланд улс Ойрх Дорнодын мөргөлдөөнөөс үүдэн огцом өссөн шатахууны үнийг нөхөхөд нь туслах зорилгоор бага орлоготой ажил эрхэлдэг ойролцоогоор 143,000 өрхөд 4-р сарын 1-нээс эхлэн долоо хоног бүр 50 шинэ зеланд доллар (29 орчим ам.доллар) хүртэлх мөнгөн тэтгэмж олгож эхэлнэ. (Гардиан)

Тайвань (Формоса)-ийн Үндэсний харилцаа холбооны хороо тавдугаар сар гэхэд улс даяар луйврын дуудлагаас сэрэмжлүүлэх систем нэвтрүүлэхээр төлөвлөж байна. Энэ систем нь нуусан дугаараас орж ирсэн дуудлагын үед гар утас хэрэглэгчдэд анхааруулга өгнө. Дараа нь суурин утасны сэрэмжлүүлэг 6-р сард нэвтрүүлэх ба нэмэлт хамгаалалтын арга хэмжээ авахаар мөн хэлэлцэж байна. (Тайпей Таймс)

Шинээр илэрсэн BA.3.2 нэртэй КОВИД-19-ийн дэд хувилбар АНУ даяар тархаж, бараг 25 мужийн эмнэлгийн сорьц болон бохир уснаас илэрч байна. Судлаачид түүний хадаасан уургийн 70–75 мутаци нь өмнөх COVID халдварын дархлаанаас зайлсхийхэд тусалж болзошгүйг анхааруулж байгаа ч бодит нөхцөл дэх нөлөө, хүндрэлийн түвшин нь одоогоор тодорхойгүй хэвээр байна. (Лао Дон)

Сүрьеэ 2024 онд 10.7 сая хүнд халдаж, 1.23 сая хүний аминд хүрснээр дэлхийн хамгийн их үхэл дагуулдаг халдварт өвчин хэвээр байна. Урьдчилан сэргийлэх, эмчлэх боломжтой учраас халдвар дамжихаас сэргийлэхийн тулд эрт оношлох болон дэлхий нийтийн хамтын арга хэмжээ авахыг мэргэжилтнүүд уриалж байна. (ДЭМБ)

Сууж босох дасгал хийх нь эрүүл мэндэд дараах таван том ашиг тустай: 1. Доод биеийн хүчийг нэмэгдүүлж, үе мөчний тогтвортой байдлыг сайжруулна. 2. Бодисын солилцоог идэвхжүүлж, жингээ хянахад дэмжлэг үзүүлнэ. 3. Хөдөлгөөний чадвар болон бие даах байдлыг сайжруулж, бүх насны хүмүүст өдөр тутмын ажлыг гүйцэтгэхэд хялбар болгоно. 4. Цусан дахь сахрын хэмжээг тасралтгүй алхахаас илүү үр дүнтэй зохицуулна. 5. Тэнцвэрийг сайжруулна (Лао Дон)

Мэргэжилтнүүд далайн байцай нь хоол боловсруулалт, бамбай булчирхайн эрүүл мэнд, хорт хавдраас сэргийлэхэд тустайг онцолж буй ч хэтрүүлэн хэрэглэхээс сэрэмжлүүлж байна. Үүнийг хэт их хэрэглэвэл иодын хордлого, эсвэл хүнд металлын хуримтлал үүсэж, улмаар зүрхний асуудалд хүргэж болзошгүй. Мэргэжилтнүүд өдөрт 3–4 грамм хатаасан далайн байцайнаас хэтрүүлэхгүй байхыг зөвлөж байна. Жирэмсэн эмэгтэйчүүд болон бамбай булчирхайн өвчтэй хүмүүс тогтмол хүнсэндээ хэрэглэхийн өмнө эмчтэй зөвлөх хэрэгтэй. (Лао Дон)

Температурын өсөлт болон тогтворгүй цаг агаар Филиппиний нил ягаан төмсний ургацад заналхийлж байна. Тариаланчид орлогоо тогтворжуулахын тулд хоршоо байгуулж байгаа бол мэргэжилтнүүд урт хугацааны хүнсний аюулгүй байдлыг хангахын тулд тариалангийн төрөлжилтийг нэмэгдүүлэхийг уриалж байна. (Чаннель Ньюс Азия)

Дайн тулааны үр дагавар болох бөмбөгдөлт, дэлбэрэлт зэргээс нүүрстөрөгчийн давхар исэл, азотын исэл, хүхрийн давхар исэл ялгарч, хорт утаа, хүчиллэг бороо, мөн тариалан сүйтгэж, ус бохирдуулан, хүн, амьтан-хүний эрүүл мэндэд сөргөөр нөлөөлөх, уур амьсгалын өөрчлөлтийн урт хугацааны эрсдэлийг нэмэгдүүлэхэд хүргэдэг “бүрхэг тэнгэр”-ийг бий болгоход нөлөөлдөг байна. (Таймс оф Индия)

Олон улсын Байгаль орчин, хөгжлийн хүрээлэнгийн шинжилгээнд дурдсанаар, дэлхийн агаарын хэм 2°C-ээр өсвөл хүнд өлсгөлөнд нэрвэгдэх улс орны тоо 3 дахин нэмэгдэж, 24-д хүрч магадгүй байна. Бага орлоготой орнуудын хүнсний тогтолцоо хөгжингүй орнуудтай харьцуулахад долоо дахин хурдан доройтож, эмзэг бүсүүдэд хүнсний асар их хомсдол, дэлхийн тогтворгүй байдал, албадмал шилжилт хөдөлгөөний эрсдэлийг үүсгэж болзошгүй юм. (Гардиан)

Филиппинд нохой-ардыг хөнөөж буй цуврал хэргийн бичлэгүүд хурдтай тархсанаар олон нийтийн бухимдлыг өдөөж, амьтан-хүний сайн сайхны төлөөх байгууллагуудын эвсэл хоёр шинэ хуулийн төслийг дэмжихэд хүргэжээ. Эдгээр хуулийн төсөл нь цагдаагийн хэлтэс бүрд амьтан-хүний сайн сайхны тусгай нэгж байгуулах, үндэсний хяналтын байгууллага бий болгох, хүчирхийлэл үйлдэгчид одоогийн бага торгуулийн оронд бодит хариуцлага хүлээлгэх хатуу шийтгэл тогтоохыг зорьж байна. (Өмнөд Хятадын өглөөний шуудан)

Их Британийн хууль тогтоогчид тус улсын Байгаль орчны агентлаг тус улсад огцом өсөж буй хууль бус хог хаягдлын асуудлыг шийдвэрлэхэд хэт сул байна гэж мэдэгдэж, эрх мэдэл, мэдээлэл солилцоо, нөөцийн томоохон дутагдлын улмаас олон мянган хууль бус хаягдлын цэг хяналтгүй үлдэж, зардлыг татвар төлөгчид үүрч буйг онцолжээ. (Гардиан)

Их Британийн Гардиан сонины тоймч, байгаль орчны сэдвээр олон жил бичсэн бичээч Жорж Монбиот дэлхийн хүнсний тогтолцоо хэт төвлөрсөн, эмзэг, геополитикийн цочролд өртөмтгий болсон тул Ираны мөргөлдөөн зэрэг үйл явдал шат дараалсан сүйрэл өдөөж болзошгүйг анхаарууллаа. Тэрээр гамшгаас сэргийлэхийн тулд засгийн газрууд хүнсний салбар дахь корпорацын ноёрхлыг задлах, тэсвэртэй байдлыг бий болгох, ургамалд суурилсан хооллолт руу хийх шилжилтийг дэмжих ёстой гэж үзэж байна. (Гардиан)

Тайландын шүүх удаан хугацаанд ажилласан Чатри алтны уурхайн эрүүл мэнд, байгаль орчинд үзүүлж буй хохиролд зориулан Akara Resources уул уурхайн компанийг бараг 400 тосгоны оршин суугчдад нөхөн төлбөр олгохыг үүрэг болгож, нэг хүнд ойролцоогоор 6,100 хүртэлх ам.доллар олгохоор шийдвэрлэсэн байна. (Чаннель Ньюс Азия)

Францын веган бяслагийн Jay&Joy брэнд Европ дахь үйл ажиллагаагаа өргөжүүлэхээр 2 сая евро татан төвлөрүүллээ. Энэ санхүүжилт нь Францын веган бяслаг үйлдвэрлэгч Les Nouveaux Affineurs компанийг 2025 онд худалдан авсны дараах үйл ажиллагааг улам дэмжиж, 2027 он гэхэд жилд 3 сая бяслаг үйлдвэрлэхийг зорьж байна. (Плант Бэйз)

Тогооч нар Арслангийн зогдор мөөгийг амьтан-хүний мах орлох тансаг зэрэглэлийн хувилбар болгон ашиглаж, ширхэглэг бүтцээр нь веган “стейк”, “хавч”-тай бялуу хийхэд ашиглаж байна. Тогтвортой, органик аргаар тариалдаг үйлдвэрлэгчид уг мөөгний шим тэжээлийн болон хоолны олон талт хэрэглээг онцолж байна. (МорнингСтар)

Jewish Vegan Life олон улсын хөдөлгөөн 4-р сарын 7-нд [АНУ-ын Калифорни мужийн] Хермоса наран шарлагын газарт веган Алгасал баярын оройн зоог зохион байгуулна. Энэ арга хэмжээнд еврейн уламжлалыг амьтан-хүний сайн сайхан болон байгаль орчны хариуцлагатай хамгаалалтай уялдуулсан Алгасал баярын веган зоог багтах бөгөөд оролцогчдод энэрэнгүй хоолны сонголт нь орчин үеийн ёс зүйн үнэт зүйл, нийгмийн хариуцлагыг хэрхэн илэрхийлдгийг тунгаан бодоход уриалж байна. (The J.CA)

[АНУ-ын] Мэрилэнд мужийн замын цагдаа нар Калверт тойрогт нэг эх аргаа баран тусламж хүсэх үед хахаж байсан нярайг аварчээ. Алба хаагчид нуруунд нь цохиж, хүүхдийн амьсгалыг сэргээсэн байна. Эрх баригчид эмгэнэлт явдал гарахаас сэргийлсэн тэдний мэргэжлийн сургалтыг магтан сайшаажээ. (Дэйли Мэйл)

[АНУ-ын] Де Мойнс хот дахь BluePearl тэжээвэр амьтны эмнэлэг гэрийн тэжээвэр амьтан-хүмүүст зориулсан цусны чухал донорын хөтөлбөр хэрэгжүүлж байна. Шаардлага хангасан нохой-, муур-хүмүүст яаралтай үед бусдын амийг аврахад тусалж байна. Үүний эрэлт өндөр хэвээр байгаа бөгөөд донорууд онцгой халамж, амттан хүртдэг байна. (WHO13)

[Ау Лак (Вьетнам)-ын] Ханой хотод хоёр баатар шатаж байсан зургаан давхар байшингийн төмөр дээврийг цөмлөн долоон хүнийг аварчээ. Аврагчид болох байшингийн эзний хүргэн болон ойролцоох оюутан хөрш зэргэлдээх барилгаас авирч орсноор дотор гацсан оршин суугчид галаас зугтаж чадсан байна. Эрх баригчид шалтгааныг одоогоор шалгаж байна. (ВнЭкспресс)

Өдрийн гэгээрүүлэх эшлэл: “Хүн Шабд [дотоод Диваажингийн Аялгуу]-ыг сонсож эхлэхэд оюун нь хяналтад ордог. Өөр ямар ч аргаар энэ нь сайжрахгүй.” – Хүндэт Гэгээрсэн Их Багш Соами Шив Даял Сингх Жи (цагаан хоолтон) (Sar Bachan Radhasoami Poetry)

Жулия Эвансын клиник үхлийн тохиолдлын 2-ын 1-р хэсэгт Канадын мэргэжлийн сувилагч Жулия ажил дээрээ харшлын урвалаас болж нас барж, харанхуй болон Гэрлээр аялж, нас барсан ээжийгээ хэмээн таньсан сувилагчийн тусламжтайгаар эргэн амь орсон тухайгаа хуваалцаж байна.

Жулия мэдрэлийн тогтолцоонд нөлөөлдөг түгээмэл хатуурал хэмээх өвчинтэй амьдарч байжээ. Энэ өвчин нь түүний хараа, хөдөлгөөнд нөлөөлж, өдөр бүр өвдөлт өгдөг байсан ч тэр хүүхдүүд, гэр орноо асрахын зэрэгцээ сувилагчаар үргэлжлүүлэн ажиллаж, өөрийгөө үргэлж хамгийн сүүлд тавьдаг байв. 2018 оны 5-р сарын 10-ны өдрөөс хоёр долоо хоногийн өмнө Жулия DNR буюу “сэхээн амьдруулахгүй” гэсэн заавраа цуцлахыг өөрт нь хэлэх дуу хоолой сонссон ч тухайн үедээ яагаад гэдгийг ойлгоогүй байна. DNR гэдэг нь өвчтөний зүрх зогсох эсвэл амьсгал нь тасрах үед эмнэлгийн ажилтнууд CPR (зүрх, уушгины сэхээн амьдруулалт) юм уу амь аврах бусад арга хэмжээ авахгүй байхыг заадаг эмнэлгийн заавар юм.

2018 оны 5-р сарын 10-нд Жулия Сувилагчдын долоо хоногийн үеэр эмнэлгийн тасагтаа энгийн ээлждээ ажиллахаар орж ирсэн мэт санагдаж байв. Тэр хамт ажиллагсадтайгаа мэндлэх үед хоолой нь өөрчлөгдөж эхлэв. Би орчноо ажиглахдаа эхлээд өөрийгөө ажигласан, тэгээд дотроо: “Миний хоолойд юу болоод байгааг мэдэхгүй байна.” гэж бодсон. Хоолой сэрвэгэнээд байсан. Зүлгүүрийн цаас шиг санагдаж байв. Агаар огт орохгүй байгаа юм шиг л санагдсан. Тэгээд би алсыг харахад тэнд энэ маш үзэсгэлэнтэй сараана цэцгийн баглаа байсан. Тухайн үед Сувилагчдын долоо хоног болж байсан бөгөөд энэ нь манай ахлах сувилагчаас ирсэн сайхан дурсгалын бэлэг байлаа. Сувилагч та нар маш сайн ажиллаж байна, бас тэр бидэнд санаа тавьдаг гэдгээ илэрхийлсэн тасагт зориулсан сайхан бэлэг байсан юм. Амьсгалын зам минь хаагдаж эхэлж байгааг би бүр анзаараагүй, тэгээд тэдэн рүү хараад, “Би харшилтай” гэж хашхирахыг оролдсон.

Жулия сараана цэцгээс үүдэлтэй анафилаксын шок буюу маш хүчтэй харшлын урвалд орсон байлаа. Түүний эргэн тойронд эмх замбараагүй байдал үүсэхэд сувилагчид туслахаар сандран хөдөлж, нэг нь тэргэнцэр авчирч, нөгөө нь эм бэлдэж, өөр нэг нь нөхөр рүү нь залгаж байв. Хэн дарсныг нь өнөөдрийг хүртэл хэн ч мэдэхгүй ч яаралтай тусламж дуудах дуудлагын товч дарагдаж, тусламж ирсэн байна. Жулияг эмчилгээний өрөөнд яаравчлан оруулж, эмч судсанд нь гуурс тавин урвалыг зогсоохын тулд эпинефрин хийжээ. Гэвч тун нь буруу буюу ердийн хэмжээнээс 10 дахин их байжээ.

Эпинефрин миний зүрх рүү орсон. Би үүнийг зүрхэндээ мэдэрсэн, зүрх минь дэлбэрч байгаа юм шиг санагдсан. Зүрхний даралт асар хүнд болж, байгааг мэдэрсэн, бас амьдралдаа мэдэрч байсан бүх өвдөлт улам бүр томорч, томорсоор, томорсоор байгаа мэт санагдаж, миний толгойн ар тал хийсчхэж байгаа юм шиг болсон. Би өвдөөд байна гэж орилж, хашхирч байснаа санаж байна. 10-аас 1 ч биш, 10-аас 10 ч биш. 20-оос 20 мэт л байсан. Жулия хамт ажилладаг хүнийхээ гарыг атгаж, нүд рүү нь ширтэн, нөхөр, хүүхдүүд нь зүгээр байгаа гэдгийг баталгаажуулж өгөхийг хүсжээ. Тэр цусны даралтын аппаратыг харсан нь дэлхий дээрх түүний санаж үлдсэн хамгийн сүүлийн зүйл байсан бөгөөд дараа нь нас баржээ.

Тэгээд энэ бодит байдал бүдгэрэхэд намайг харанхуй орон зайд аваачсан. Би энд биш өөр хаа нэгтээ байгаагаа мэдэж байсан ч надад бие байгаагүй. Юу ч байгаагүй. Тэр нь хараас ч хар, бүр хараас цаадах зүйл шиг байсан. Тэр нь хоосон ухамсар, эсвэл хоосон оршихуй, эсвэл нэгэн зэрэг танил мөртлөө танил бус санагдах зүйл байсан. Эхэндээ би түүнээс бараг айж байсан ч тайвширсан. Би уйлмаар байсан ч надад нүд байгаагүй. Надад өвдөлт байхгүй болсонд зүрх минь уйлахыг хүсэж байгаа мэт л санагдсан. Зүрх минь бараг уйлж буй мэт санагдах үед би ээжийнхээ дууг сонссон. Манай ээж 1983 онд намайг гурван настай байхад нас барсан юм. Тэгээд би түүнийг сонссон, тэр: “Битгий уйл. Ээж нь энд байна.” гэж хэлсэн. Ээжийнхээ дууг маш тод сонссон даруйд би: “Цэвэрлэ!” гэсэн үгийг бас сонссон.

Дараа нь Жулия гэнэт буцаж ирээд, биеийнхээ дээр хөвж, эмнэлгийн баг өөр дээр нь ажиллаж байгааг харжээ. Тэд надад хүрч байгааг би мэдэрч байсан. Эмч нар “Гарыг минь атга. Гарыг минь атга.” гэж хашхирч байгааг би сонссон. Би биеийнхээ дээр хөвж байсан байх. Ойролцоогоор бүтэн 2 фут [60 сантиметр] орчим санагдсан. Эмч нар надад “Атга, гарыг минь атгаарай.” гэж хашхирч байсан. Би тэднийг уйлж байхыг харсан. Сэтгэл хөдлөлгүй гэж боддог байсан эмч нар хүртэл орны дэргэд минь уйлж, “Зүгээр л буцаад ир, Жулия! Буцаад ир!” гэж хашхирч байлаа. Би тэр ангалд байхдаа буцаж ирэхийг хүссэн. Гэхдээ дараа нь тэр ертөнцийн, эсвэл энэ ертөнцийн эмх замбараагүй байдлыг хараад би үлдэхийг хүсээгүй. Би энд үлдэхийг хүсээгүй учир маш их гэмшдэг. Тэгээд би Дээд Хүчинд, гадна орших ямар нэг зүйлд намайг буцаагаад явуулаач, тэр харанхуй газар луу буцаагаач гэж дахин дахин гуйсаар байсан. Учир нь энэ тайван санагдсан, харин үймээн самуун огт байгаагүй.

Дараа нь Жулия “Түүнийг дахиад алдлаа.” гэж хэн нэгэн хэлэхийг сонсжээ. Тэр аль хэдийн харанхуйг нэвтлэн, нэг удаа эргэн ирсэн байсан ч түүний аялал дуусаагүй байв. Дараа нь түүнийг хүлээж байсан зүйл нь эмнэлгийн эмх замбараагүй байдлаас цааш, тайлбарлахын аргагүй шахам нэгэн орон зай байв.

Тэр дараагийн давхарга нь Гэрэл байсан. Тэр Гэрэл таны төсөөлж чадах бүхнээс илүү тод. Энэ нь дэлхийн бүх өнгө нэг дор цугларсан мэт. Гэхдээ энэ нь зүгээр нэг Гэрэл биш. Түүнд маш их Хайр байдаг бөгөөд тэр нь Гэрэл цацруулдаг. Маргааш Жулия Эвансын клиник үхлийн тохиолдлын 2-ын 2-р хэсгээр бидэнтэй хамт байгаарай. (Амьдралын дараах амьдрал КҮТ)