ӨДӨР ТУТМЫН МЭДЭЭ-ний гол тойм – 2026 оны аравдугаар сарын 31

Персийн булангийн орнууд Ираны эсрэг эдийн засгийн хоригийг цуцлах, Иран улс 4 хоногийн дотор Ормузын хоолойг дахин нээх тухай энхийн санал боловсруулж байна. Уг саналд мөн Йемен дэх Хуситуудын цэргийг үлэмж хэмжээгээр татах, АНУ, Ираны хооронд байлдаан дахин дэгдэхээс сэргийлэх бүс нутгийн аюулгүй байдлын өргөн хүрээтэй гэрээ байгуулахыг тусгажээ. Гол саад нь Иран улс НҮБ [Нэгдсэн Үндэстний Байгууллага]-ын цөмийн байцаагчдыг буцаан оруулахаас татгалзаж буй явдал бөгөөд Европын дипломатууд үүнийг АНУ-ын зөвшөөрлийг авахад зайлшгүй шаардлагатай гэж үзэж байна. (The Guardian)

Си-Би-Эс Ньюсийн олж авсан АНУ-ын Төв командлалын тооцоогоор, 10-р сарын дунд үеийн байдлаар Ираны дайн АНУ-ын зэвсэгт хүчинд наад зах нь 47.1 тэрбум ам.долларын зардал учруулсны дотор зарцуулсан зэвсэг, сум хэрэгслийг нөхөхөд ойролцоогоор 29 тэрбум ам.доллар шаардагджээ. Үүнд Ойрх Дорнод дахь АНУ-ын баазуудын хохирол ороогүй бөгөөд дайныг үргэлжлүүлбэл сар бүр дахин 2-3 тэрбум ам.доллар зарцуулж болзошгүй гэж Конгрессын Төсвийн алба тооцоолсон байна. (CBS News)

АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп Украин (Урейн)-ы ерөнхийлөгч Володимир Зеленський, Оросын ерөнхийлөгч Владимир Путин нарын хооронд хийх уулзалт “тун удахгүй” зохион байгуулагдана гээд, Украин (Урейн)-ы эсрэг хийж буй Оросын дайныг дуусгах чиглэлд ахиц гарсныг мэдээлжээ. (Kyiv Post)

[Оросын] Кремлийн хэвлэлийн төлөөлөгч Дмитрий Песков Оросын эзэлсэн Олешки хотод Украин (Урейн), Оросын тохиролцсон орон нутгийн хүмүүнлэгийн гал зогсоох хэлэлцээр бусад мөргөлдөөнтэй бүсэд жишиг болж болно хэмээн мэдэгдэж, АНУ-ын зуучлалын хүчин чармайлтыг сайшаажээ. (RBC-Ukraine)

Румыны эрх баригчдын мэдээлснээр, Оросын удирдан зохицуулдаг хорлон сүйтгэх сүлжээ Украин (Урейн)-ыг дэмждэг Европын орнуудыг онилсон өргөн ажиллагааныхаа хүрээнд 9-р сарын 14-нд [Румыны] Брашов дахь төрийн өмчит зэвсгийн үйлдвэрийн ойролцоох аж үйлдвэрийн байгууламжийг шатаасан гэжээ. (Al Jazeera)

10-р сарын 28-нд [Испанийн] Мадрид хотын өмнөд хэсэгт хурдны галт тэрэг зогсож байсан галт тэргийг мөргөж, наад зах нь 68 хүн амиа алдаж, 80 хүн гэмтэж бэртжээ. Испанийн тээврийн сайд компьютерын холбооны доголдлын дараа явж байсан галт тэргэнд улаан дохиог өнгөрөх зөвшөөрөлтэй андуурч өгсөн гэж мэдэгдсэн бөгөөд ослын шалтгааныг мөрдөн шалгаж байна. Энэ нь Испанид энэ онд болсон төмөр замын хоёр дахь томоохон осол бөгөөд 1-р сард мөн энэ шугамд гарсан ослоор 46 хүн амиа алдсан ч шалтгаанууд нь хоорондоо холбоогүй бололтой гэж албаны хүмүүс мэдэгджээ. (Reuters)

Швейцарын санал өгөгчид амьтан-хүнд учрах айдас түгшүүр, бохирдол, гэмтэл, галын эрсдэлийг бууруулахын тулд чимээ ихтэй ёслолын буудлагын хэрэгслийн худалдааг улс даяар хориглох эсэхийг 11-р сарын 29-нд шийднэ. Дуу багатай ёслолын буудлагын хэрэгслийг зөвшөөрсөн хэвээр үлдээх бөгөөд Швейцарын мужууд томоохон баяр ёслолд хоригийн онцгой зөвшөөрөл олгох боломжтой. (euronews)

АНУ болон өөр олон арван улс Суданд өлсгөлөн нүүрлэх эрсдэл нэмэгдэж буйг анхааруулж, тус улсын арми болон цэрэгжсэн Шуурхай дэмжлэгийн хүчнийг хүмүүнлэгийн тусламжид учруулж буй саадаа арилгаж, тусламжийн ажилтнууд, иргэний дэд бүтцийг хамгаалахыг уриалжээ. Иргэний дайн, ган гачиг нь өлсгөлөнг улам хүндрүүлж буй тул олон улсын санхүүжилтийг нэмэгдүүлэхийг мөн уриалжээ. 2023 оны 4-р сард эхэлсэн энэ мөргөлдөөний улмаас 14 сая гаруй хүн орон гэрээсээ дүрвэсэн байна. (Reuters)

Бүгд Найрамдах Ардчилсан Конго Улсад 10-р сарын 27-ны байдлаар Эбола вирусийн батлагдсан тохиолдол 10,060, нас баралт 4,887-д хүрч, тус улсын хамгийн өргөн тархсан, хамгийн олон хүний амь хохироосон Эбола вирусийн дэгдэлт болжээ. Ховор тохиолддог Бундибугё омгоос үүдэлтэй энэ өвчин Кени, Нигерид тархсан байна. ДЭМБ [Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллага] 8-р сард Уганда улс Эбола вирусээс ангижирсныг зарласан юм. (Channel News Asia)

Испанийн Эм, эмнэлгийн хэрэгслийн агентлаг үс ургуулахад түгээмэл хэрэглэдэг миноксидил нь муур-, нохой-хүмүүст үхлийн аюултай хордлого үүсгэж болох бөгөөд муур-ард ялангуяа эмзэг байдаг гэж анхааруулжээ. Асран хамгаалагчид эмийг түрхсэний дараа гараа угааж, боломжтой бол түрхсэн арьсаа халхалж, гэрийн тэжээвэр амьтан-хүмүүсийг эм түрхсэн хэсэг болон эм хүрсэн ор дэр, хувцаснаас хол байлгаж, эмээ аюулгүй хадгалан, үүнд өртсөн гэж сэжиглэвэл шинж тэмдэггүй байсан ч нэн даруй малын эмчид хандах хэрэгтэй. (EuroWeekly News)

Энэтхэгийн судалгаагаар хоол боловсруулалтыг дуурайлган хийсэн туршилтад веган мах орлуулагчийн шингэх боломжтой уургийн хэмжээ ижил төрлийн тахиа-хүний махан бүтээгдэхүүнийхээс их байгааг тогтоожээ. Веган кебабын үзүүлэлт 81-86%, бургерын котлетынх 57-58%, шаржигнуур тахианых 61% байсан бол тахиа-ардын махаар хийсэн ижил бүтээгдэхүүнийх тус тус 39, 21, 43% байжээ. (AgroSpectrum)

Индонезийн Борнео арал дахь Паланкарая хотын эрх баригчид ойн түймрийн өтгөн утаанаас болж амьсгалахад хүндрэлтэй байгаа оршин суугчдад туслахаар хүчилтөрөгчийн баллон, эмнэлгийн ажилтнуудтай автобус ажиллуулжээ. Эль Ниньо үзэгдлээс үүдэлтэй халууны улмаас улам эрчимжсэн энэ түймэр Индонезид сүүлийн 10 гаруй жилд тохиолдоогүй хэмжээнд хүрч, 8-р сараас 10-р сарын 25 хүртэлх амьсгалын замын өвчлөлийн 350,000 орчим тохиолдолтой холбоотой гэж үзэж байна. (Reuters)

Түүхэн дээд хэмжээний халалт, удаан үргэлжилсэн ган гачгийн улмаас [Их Британийн] Англид “хуурмаг намар” ер бусын эрт эхэлж, хус, эвэрлэг мод, явар агч 10-р сарын дунд үе гэхэд навчаа гөвжээ. Мэргэжилтнүүд уур амьсгалын өөрчлөлтөөс шалтгаалан ганд тэсвэртэй, гүн үндэстэй модны төрөл зүйл илүү давамгайлах төлөвтэй байна гэж үзэж байна. (The Guardian)

10-р сарын 26-нд [Тайландын] Фукет хотод гэнэтийн үер, хөрсний гулгалт болж, орон сууц, зочид буудал, аж ахуйн нэгжүүд эвдэрч сүйдэн, зорчих хөдөлгөөн саатаж, жуулчид гацаанд оржээ. Патонгт 100 гаруй үл хөдлөх хөрөнгөд хохирол учирсан бөгөөд хохирлын хэмжээг ойролцоогоор 3 сая ам.доллар гэж тооцоолжээ. (Tuổi Trẻ)

Уур амьсгалын өөрчлөлт [АНУ-ын] Колорадо мужийн мөсөн голуудын хайлалтыг түргэсгэж, цас урьд байгаагүйгээр бага орж, хэт халсны улмаас мөс эрчимтэй багасан, ирээдүйн усан хангамжид заналхийлж, ган гачгийн эрсдэлийг нэмэгдүүлж байна. АНУ-ын тус муж дахь бүтэн жилийн турш цастай байдаг цасан тал болох Сент-Мэрисийн мөсөн гол 2026 оны 9-р сард бүрэн хайлсан нь бүртгэл хөтөлж эхэлснээс хойших анхны тохиолдол болжээ. (Vietnam Plus, Colorado Public Radio)

Португалын Азорын арлуудын Корву аралд Кори салхич шувуу-хүний дэгдээхэйнүүдийг үүрнээсээ далай руу анх нисэхэд нь туслахын тулд намар бүр 5 шөнө нийтийн гэрэлтүүлгээ унтраадаг. Тэд шөнийн цагаар одоор баримжаалан нисдэг ч хиймэл гэрэл зүг чигийг нь алдагдуулж, тосгоны гудамж руу унахад хүргэж болзошгүй юм. Сайн дурын ажилтнууд мөн газарт унаж гацсан залуу салхич шувуу-хүмүүсийг эрж олж, тэнхрүүлэхийн тулд картон хайрцагт хонуулаад, маргааш нь далайн ойролцоох хаднаас суллан тавьдаг. (The Guardian)

ЕХ [Европын Холбоо]-ны уур амьсгалын асуудал хариуцсан тэргүүн Вопке Хукстра Европ тив хүлэмжийн ялгарлыг бууруулах хүчин чармайлтаа үргэлжлүүлэхийн зэрэгцээ 2100 он гэхэд дэлхий дулаарал Цельсийн 3 хэмд хүрэх нөхцөлд бэлтгэх ёстойг анхааруулжээ. ЕХ-ны санал болгосон журмаар гишүүн орнуудын засгийн газар уур амьсгалын гамшигт бэлэн байх асуудлыг аль байгууллага хариуцахыг тодорхойлж, дэд бүтцийн төлөвлөлтөд ирээдүйн уур амьсгалын эрсдэлийг тооцох шаардлагатай болно. (euronews)

[Японы] Осакагийн Метрополитан Их Сургуулийн оюутнууд болон Японы хүнс үйлдвэрлэгч Фүжи Ойл шар буурцгийн уургийг амьтан-хүний гаралтай орцгүйгээр далайн бүтээгдэхүүний амт гаргадаг веган шөлний орц Мира-Дашитай хослуулан зөөлөн амттай, веган сам хорхойтой мисо рамен бүтээжээ. (News on Japan)

Канадын Earth’s Own веган ундааны брэнд улирлын чанартай веган Oat Nog ундаагаа хязгаарлагдмал хугацаагаар дахин худалдаанд гаргалаа. Шанцай, задийн амттай энэ ундааг Канад даяарх томоохон хүнсний дэлгүүрүүдэд 946 миллилитрийн савлагаатай худалдаалж байгаа бөгөөд нээхээс өмнө хөргөгчид хадгалах шаардлагагүй ажээ. (Earth's Own)

[Шинэ Зеландын] Оклендод төвтэй веган Тарт Бейкери 2026 оны Шинэ Зеландын веган бялуу, нарийн боовны шагнал гардуулах уралдааны 5 төрөлд түрүүлж, веган бүйлстэй круассанаараа мөн Дээд шагнал хүртжээ. Тус уралдааныг Аотеароа Шинэ Зеландын Веган нийгэмлэг зохион байгуулсан байна. (Restaurant & Café)

[АНУ-ын] Жоржиа мужийн Чаттуга тойрогт Кейси хэмээх эр зам андууран эргэснээр шатаж буй байшинг олж харсан бөгөөд асран хүмүүжүүлэгч эцэгт аюулыг мэдэгдэн, гал байшин болон 2 машиныг шатаахаас өмнө 12 хүүхдийг гаргахад нь тусалжээ. Нутгийн иргэд гэр бүлийг дахин хөл дээрээ босоход нь дэмжлэг үзүүлж байна. (Good News Network)

10-р сарын 24-нд [Лаосын] Луанг Прабанг хотод болсон 2026 оны “Луанг Прабангийн Хүүхдийн төлөө гүйцгээе” хагас марафонд 50 гаруй орны 3,000 гаруй гүйгч оролцож, Лаосын Найрамдал хүүхдийн эмнэлгийн үнэ төлбөргүй тусламжид зориулан хөрөнгө босгосон байна. (Asia News Network)

[Канадын] Ньюфаундленд ба Лабрадорын Пойнт-Мэй суурины 20 орчим иргэн 10-р сарын 25-нд эрэгт шидэгдсэн 2 гринд-хүнийг аврахын тулд 4 гаруй цаг ажиллажээ. Энэ хоёр хоёулаа далайд буцсан ч эм халим-хүн нь маргааш нь харамсалтайгаар нас барсан байна. (CBC)

Өдрийн урам өгөх эшлэл: “Би юу ч биш, БУРХАН бол бүх зүйл. БУРХАН надад өгсөн амиа тэтгэхгүй бол би ТҮҮНИЙ өмнө байх ёстой ёсоороо ганц цаг ч алхаж чадахгүй.” - Өмнөд Африкийн пастор, зохиолч, Хүндэт Эндрю Мюррей (The Master’s Indwelling)

Энэ гурван хэсэгт цувралын өмнөх 1, 2-р хэсэгт Кайл Раст зүрхний нээлттэй мэс заслын үеэр үзсэн хоёр үзэгдлээ өгүүлсэн: Эхлээд тэр өөрийнх нь бодлоор Диваажинд талийгаач өвөө, эмээтэйгээ уулзаж, дараа нь цөл дэх уулын орой дээр БУРХАНЫ хажууд зогссон гэж итгэдгээ ярьсан юм. Нөхөн сэргээх тасагт ухаан орсныхоо дараа Кайл Диваажинд үлдэхийг хүссэндээ сэтгэл нь шаналж байв. Тэр явдал түүнд гүн амар амгаланг мэдрүүлсэн ч эргэж ирснийхээ дараа түүнийг ойлгоход хэцүү байжээ. Мэс заслын дараах эхний саруудад Кайл биеэ тэнхрүүлэхэд маш их анхаарсан тул эдгээр үзэгдлүүдийн талаар бараг бодсонгүй. Зүрхнийх нь өвчин хэр ноцтой байсныг, шинжилгээ, нарийн мэргэжлийн эмчийн үзлэг, мэс засал бүгд цагтаа амжсан нь хэчнээн азтай хэрэг байсныг эмч нар түүнд хэлжээ.

Мэс заслаас хойш 8 сар орчмын дараа болсон явдлын сэтгэлзүйн нөлөө хүчтэй мэдрэгдэж, Кайл сэтгэл гутралд автан, амьд үлдсэндээ гэмшиж эхэлжээ. Тэр мөн түгшүүртэй тэмцэж, архи ихээр уух болсноо ярьсан юм. Кайл үйл явдлууд яагаад түүний амийг аврахаар давхцаж, яагаад тэдгээр үзэгдлийг харснаа өөрөөсөө асуудаг байв. Тэр яахаа мэдэхгүй, зочны өрөөндөө нохойтойгоо суугаад уйлдаг байжээ. Нэг шөнө бааранд хүнтэй маргалдсаны дараа эмнэлэгт хүргэгдэж, эцэг эхдээ өөрийг нь шуудуунд үхүүлэхээр орхих ёстой байсан гэж хэлжээ. Тэр мөчид тэрээр өөрт нь тусламж хэрэгтэйг ухаарсан юм. Сэтгэл засалчийн тусламжтайгаар Кайл тэр явдал өөрийг нь хэрхэн өөрчилснийг ойлгож эхэлжээ. Эд хөрөнгө түүний хувьд хамаагүй бага ач холбогдолтой болов. Цөлд яагаад комбинзон өмссөн хүмүүс харснаа одоо ч баттай мэдэхгүй байгаа ч тэр сэтгэл засалчтайгаа хамт нэгэн тайлбарт хүрчээ: 2 дахь үзэгдэл нь нийгмийн тогтсон хэм хэмжээг буюу бусдын заасан замаар цувран алхах хүмүүсийг дүрсэлсэн байлаа. Тэр уг цуваанаас гарсан.

Нийгэмдээ эерэг өөрчлөлт авчрахыг хүссэн учраас компанийн борлуулалтын ажлаа орхиж, багш болжээ. Бусдыг өөрийн үзэл бодолд татан оруулахын оронд үлгэр дуурайл үзүүлэн гэрэлтэж, тэдний хувьд гэрэлт цамхаг байхыг хүсдэгээ тэр ярьсан байна. Сэтгэл заслын явцад тэр мөн шаналлаа мэс заслын өмнөх өөрийгөө үгүйлэн гашуудах үйл явц гэж ойлгож эхэлжээ.

Би өмнөх өөрийнхөө үхэл, шинэ өөрийнхөө дахин төрөлттэй нүүр тулж байсан. Кайлд тохиолдсон явдал үлдсэн амьдралаа хэрхэн өнгөрүүлэхийг хүсэж байгааг нь ч өөрчилсөн. Би нөгөө уулын орой дээр дахин зогсоод, мөнөөх үзэгдлээ харж, БУРХАН надад 2 дахь боломж олгосон зорилгыг биелүүлээгүй гэж хэлүүлэхийг хүсэхгүй байна. Амьдрал нь хэзээ нэгэн цагт дуусахад тэр өвөө, эмээ дээрээ эргэн очихыг хүсдэг. Би өвөө, эмээтэйгээ зочны өрөөнд нь буцаж очоод, тэнд суугаад амарч чадна. Би тайван амарч чаддаг байхыг хүсэж байна.

Тэр явдал амьдралыг нь тодорхойлсон гэж Кайл ярьсан юм. Түүхээ олон нийтэд ярихад бэлэн болоход нь 3 жил орчим шаардагджээ. Үүнийгээ хуваалцсанаар зовж шаналж буй хүмүүст, ялангуяа ачаагаа ганцаараа үүрэх ёстой гэж боддог залуу эрэгтэйчүүдэд тусална гэж тэр найдаж байна. Түүнд тохиолдсон зүйлээ ойлгож, цааш явах замаа олоход тусламж эрэх нь зайлшгүй хэрэгтэй болжээ.

Маш их хичээл зүтгэл, хөдөлмөр шаардсан ч эцэстээ үнэхээр үнэ цэнтэй байсан. Учир нь хэлсэнчлэн, надад урьд нь хэзээ ч ийм сайхан санагдаж байгаагүй. Миний ухаан бодол урьд нь хэзээ ч ийм саруул байгаагүй. Би сүнслэг байдлын хувьд урьд нь хэзээ ч ийм тодорхой мэдрэмжтэй байгаагүй. Би амьдралдаа бие махбодын хувьд яг одоогийнх шигээ ийм цэгцтэй, тодорхой мэдрэмжтэй байгаагүй. (Кайл Раст YouTube суваг - Баярлалаа)