ӨДӨР ТУТМЫН МЭДЭЭ-ний гол тойм – 2026 оны 11 дүгээр сарын 1

Украин (Урейн)-ы ерөнхийлөгч Володимир Зеленський 10-р сарын 28-нд хэлэхдээ, АНУ-ын удирдсан Украин (Урейн), Оросын албаны хүмүүсийн энхийн хэлэлцээ 11-р сарын 10 гэхэд эхэлж магадгүй гэжээ. (New York Post)

Оросын ерөнхийлөгч Владимир Путин 10-р сарын 28-нд мэдэгдэхдээ, Оросын Рассвет хиймэл дагуулын интернэт систем болон SpaceX-ийн Старлинк хиймэл дагуулууд тойрог замд харилцан саад учруулахгүй байлгахын тулд АНУ-ын SpaceX сансрын компанийн тэргүүн Элон Масктай нягт холбоотой ажиллаж байна гэжээ. [Оросын] Москва хотод болсон Орос-Африкийн дээд хэмжээний уулзалтад үг хэлэхдээ ноён Путин ноён Маскийг “жинхэнэ суут ухаантан” хэмээжээ. (BBC)

Ираны ерөнхийлөгч Масуд Пезешкиан 10-р сарын 28-нд АНУ-тай “дайн ч биш, энх тайван ч биш” байдлыг эцэслэх тухай Ираны Дээд удирдагч Можтаба Хаменеигийн удирдамжийг хэрэгжүүлэхээ амлажээ. Энхийн хэлэлцээр эхлэхээс өмнө АНУ Ираны боомтуудын бүслэлтийг цуцлах ёстой гэж Иран улс мэдэгдсэн бол [АНУ-ын] Вашингтон хот Ираны цөмийн хөтөлбөрт буулт хийхийг шаардсан байна. (Fox News)

UKMTO [Их Британийн тэнгисийн худалдааны ажиллагаа] Британийн тэнгисийн агентлаг 10-р сарын 29-нд Оманы Хасабын ойролцоох Ормузын хоолойд нэгэн хөлөг онгоц шатаж байгаа тухай мэдээлжээ. Анхны мэдээлэл гарах үед галын шалтгаан болон багийнхны биеийн байдал тодорхойгүй байжээ. (DW)

[АНУ-ын] Цагаан ордноос 10-р сарын 27-нд мэдэгдэхдээ, АНУ-ын Хууль зүйн яамны Гэмт хэргийн хохирогчдын үндэсний судалгааны урьдчилсан дүнгээр 2025 онд хүнд хэлбэрийн хүчирхийллийн гэмт хэргийн түвшин 2024 оныхоос 25%-иар буурсныг дурджээ. Мөн автомашины хулгайн түвшин 30%, өмчийн эсрэг гэмт хэргийн түвшин 19%-иар буурсан гэж мэдээлсэн байна. Засаг захиргаа эдгээр бууралтыг АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трампын бодлогын үр дүн гэж үзэж байна. (The White House)

Их Британийн засгийн газар 10-р сарын 26-нд багадаа бэлгийн хүчирхийлэл, мөлжлөгт өртсөн насанд хүрэгчдийг төрийн бодлого, дэмжих үйлчилгээг боловсруулахад шууд оролцуулах шинэ зөвлөл байгуулахаа зарлажээ. [Их Британийн] Англи, Уэльсийн Хохирогчдын асуудал эрхэлсэн хараат бус комиссар удирдах тус зөвлөл 3 жилийн хугацаанд 1 сая хүртэл фунт.Стерлинг авч, 2027 оны хавар ажлаа эхлэх төлөвтэй байна. (Gov.uk)

Индонезийн олон зуун оюутан 10-р сарын 28-нд [Индонезийн] Жакарта хотод түлшний үнийн өсөлт, эрчим хүчний татаасны таналт болон засгийн газрын ойн түймэртэй тэмцэх арга хэмжээг эсэргүүцэн жагслаа. Тэд [Индонезийн] Суматра, Калимантаны түймрийг үндэсний хэмжээний гамшигт тооцож, Индонезийн ерөнхийлөгч Прабово Субиантогийн үнэгүй хоолны хөтөлбөр зэрэгт зарцуулж буй хөрөнгийг гамшгийн бэлэн байдал, дэд бүтцэд шилжүүлэхийг шаардсан байна. (Channel News Asia)

9-р сард Британийн анагаах ухааны сэтгүүлийн Нээлттэй спорт ба дасгалын анагаах ухаанд нийтлэгдсэн эмнэл зүйн туршилтаар анхан шатны дасгалын дараа долоо хоног бүр хананд налан хөдөлгөөнгүй хагас суух дасгал хийх нь цусны даралтыг буурсан түвшинд хадгалахад тустайг тогтоожээ. Энэ нь хөдөлгөөн багатай насанд хүрэгчдийн зүрхний эрүүл мэндэд тогтмол дасгал тустайг харуулж байна. (Fox News, BMJ Journals)

Шинэ судалгаагаар хэт боловсруулсан хүнс хүүхдийн хөгжиж буй тархинд өөрчлөлт оруулж, ийм хүнсэнд үзүүлэх тархины урамшууллын хариу урвалыг нэмэгдүүлэн, 1 жилийн дотор биеийн өөх нэмэгдэхэд нөлөөлж болзошгүйг харуулжээ. Судалгааны үр дүн хүүхдийн эрүүл мэндийн төлөө хооллолтод нь эртнээс анхаарахын ач холбогдлыг онцолжээ. (SciTech Daily)

[Ау Лак (Вьетнам)] улсад 14 настай охин гар чийдэнгээ цэнэглэж байх үед чийдэн нь шатаж, дэр нь галд автсаны улмаас охины амьсгалын зам хүнд түлэгджээ. Эмч нар амьсгалын замын тортгийг цэвэрлэж, гэр бүлүүдэд төхөөрөмжийг шатамхай зүйлсийн дэргэд тавихгүй байх зэрэг цэнэглэх үеийн аюулгүй ажиллагааг мөрдөхийг уриалжээ. (Soha)

10 -р сарын 26-ны орой [Туркийн] Анталья хотын Кепезт барилгын талбайг хар салхи дайрч, Сирийн 3 иргэнийг оруулан 4 ажилчин амиа алдаж, өөр 1 хүн гэмтэж бэртжээ. Хар салхинд ажилчдын байрладаг хоёр чингэлэг эвдэрч, өргөх краныг унасан байна. (Daily Mail)

10 -р сарын 28-нд Арнаб циклон [Энэтхэгийн] Андхра Прадешийг дайрч, 7 хүн амиа алдсан тухай мэдээлжээ. Салхины хурд цагт 150 километрт хүрч, Андхра Прадеш болон Одишагаас 180,000 гаруй хүнийг нүүлгэн шилжүүлсэн байна. Шуурганд модод үндсээрээ булгарч, орон сууц эвдрэн, цахилгаан хангамж тасалдаж, нислэг болон галт тэрэгний хөдөлгөөнд нөлөөлжээ. (The Watchers, The New Indian Express)

10-р сарын 29-нд [Японы] Чиба мужид 5.5 магнитудын хүчтэй газар хөдлөлт болж, Токио хот болон ойр орчмын нутагт чичирхийлжээ. Цунамигийн аюул, хүн гэмтсэн, эсвэл хохирол учирсан тухай шуурхай мэдээлэл гараагүй байна. Эрх баригчид ойролцоогоор 1 долоо хоногийн турш хад чулуу нурах, хөрс гулгах, мөн Японы 7 шатлалтай шиндо хэмжүүрээр сул 5 баллд хүрэх дахин чичирхийлэл үүсэж болзошгүйг анхааруулжээ. (The Japan Times, NHK World)

[Энэтхэгийн] Мадхья Прадеш мужийн Куно үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэнгийн гадна буудуулсан 19 сартай эрэгчин үчимбар-хүн шархаа даалгүй үхсэний дараа Энэтхэгийн засгийн газар 10 -р сарын 28-нд өндөр түвшний мөрдөн шалгах ажиллагаа явуулахыг тушааж, шуурхай арга хэмжээ авахаа амлажээ. Тус улс 2022 онд Африкийн үчимбар-хүмүүсийг авчирч эхэлснээс хойш Энэтхэгт үчимбар-хүнийг буудан хөнөөсөн тухай мэдээлэгдсэн анхны тохиолдол нь энэ болжээ. (Channel News Asia)

Амьтан-хүнийг эрчимтэй өсгөдөг аж ахуйн өтөг бууц, газар тариалангийн бордоо усанд урсах, бохир ус болон дулаарч буй ус нь Европын усанд сэлдэг газруудад хорт замаг олшроход нөлөөлж байна. Үүнд өртсөн бүс нутгуудад Испанийн Мар-Менор лагун, Умард Ирландын Лох Ней нуур, Францын Бретанийн эрэг, Балтын тэнгис багтаж буй бөгөөд замаг ихсэх нь экосистемийг сүйтгэж, усанд сэлэхэд аюул учруулж болзошгүй байна. (euronews)

Индонезийн ашгийн бус байгаль хамгаалах YIARI байгууллага 8-р сараас хойш Борнеод гарсан ой, хүлэрт намагтай газрын түймрээс 53 орангутан-иргэнийг аварч, заримыг нь [Индонезийн] Гунунг Палунг үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэн зэрэг аюулгүй ойд шилжүүлжээ. (Good News Network)

[Их Британийн] Бирмингем хот 11-р сарын 14-нд анхны веган наадмаа зохион байгуулж, 80 бүхээг, веган хооллолт, самрын бяслаг, веган амьдралын хэв маягийн тухай яриа, сургалт санал болгоно. (BirminghamWorld)

PETA 10 -р сарын 29-нд [АНУ-ын] Жоржиа мужийн Огаста хотод “Дугуйн дээрх там” хэмээх цацагт хяруул-хүний ачааны машинаа авчирч, цацагт хяруул-иргэдийн шаналсан дууг тоглуулан, 38 хотыг хамарсан аянаараа Талархлын баярын веган хоол, цацагт хяруул-иргэний махыг орлох бүтээгдэхүүн сурталчилжээ. (PETA)

Веган зуушны ТРУБАР брэнд уургийн шахмал амттанаас хүрээгээ тэлж, АНУ-д анхны жижиг будааны жигнэмэг Дриззлийг худалдаанд гаргалаа. 3 төрлийн амттай тус веган амттан нь 5 грамм уураг, 3 грамм эслэг агуулдаг бөгөөд сүү, цавуулаг, үрийн тос, чихрийн спирт агуулдаггүй. (TRUBAR)

[АНУ-ын] Массачусетс мужийн Холбрук тосгоны 3 цагдаа согтуугаар жолоо барьснаас болсон байж болзошгүй ослын дараа шатаж байсан Жийп машинаас жолоочийг аварч, хөл нь хавчуулагдаж, тавхай нь шатаж байсан ч 1 минутын дотор гаргажээ. Тэрээр амь насанд нь аюул учруулахааргүй гэмтэл авчээ. (Daily Mail)

[Грекийн] Иматияд автомашинд мөргүүлж, толгойдоо хүнд гэмтэл авч, түр хараагүй болсон ховор альбинос бор гөрөөс-иргэнийг 15 хоног эмчилсний дараа байгальд нь буцаан тавьжээ. Грекийн зэрлэг амьтан аврах АНИМА холбоо мал эмнэлгийн тусламж, байгальд нь буцаан тавих ажлыг зохицуулсан байна. (Greek Reporter)

Писга авиралтын сургуулийн 4 авирагч [АНУ-ын] Хойд Каролина мужийн Аппалачийн жимийн ойролцоох хадан цохионы 61 орчим метрийн өндөрт 3 хоног гацсан нохой-иргэнийг аварчээ. PETA [Амьтдад ёс зүйтэй ханддаг хүмүүс] нийгэмлэг тус сургуулийг энэ аврах ажиллагааны төлөө Энэрэнгүй бизнес шагнал болон веган шоколадаар шагнана. (PETA)

Өдрийн гэгээрүүлэх эшлэл: “Энэ насандаа нүгэлт үйл үйлдэгсэд Өөрсдөдөө асар их хор хөнөөл учруулж байна. Тэд олон галавын турш тэсэхийн аргагүй зовлонд тарчилж, Зугтах боломж ч үгүй, тэвчих арга ч үгүй байх болно.” – Дарь эх бодьсадва (веган) (Найман аюулаас аврагч Дарь эх)

Жэй Мартины клиник үхлийн тухай 3 хэсэгт цувралын 1-р хэсэгт Америкийн эцэг, зохиолч Жэй зүрхний шигдээс болж, зүрх нь зогссоны дараа хув шар өнгийн хонгилоор дамжин сансарт хүрсэн тухайгаа ярьж байна. Жэй Чикагогийн өмнөд хэсгийн Энглвүүдэд төрж, гэмт хэрэгтэй орчинд, хөршүүд, гэр бүлийнхнийхээ хайран дунд өсжээ. Өсвөр насандаа тэрээр концертод тоглодог бүжгийн хамтлагт элсэн оржээ. 2001 онд тэрээр Охайогийн Колумбус руу нүүсэн ч бэрхшээл үргэлжилсэн байна. Жэй эмээгээ алдаж, дараа жил нь үеэл нь бусдын гарт амиа алдав. Мөн түүнд чонон яр, хүнд сэтгэл гутрал, хүнд түгшүүрийн эмгэг, уушгины судасны бөглөрөл, зүрхний бах зэрэг хэд хэдэн өвчин оношлогджээ. Тэрээр 4 хүүхдээ тэжээхийн тулд илүү цагаар ажиллаж, Бүтээгчийг юунд ч буруутгадаггүй байв.

2016 оны 8-р сарын 17-нд Жэй цээжиндээ хачин зүйл мэдрэн, эртээ орж ирээд ээж, эрэгтэй дүү, үерхэж байсан бүсгүй рүүгээ залгажээ. Хожим нь тэрээр өөрөө машинаа жолоодон эмнэлэгт очиж, зөв байрлуулчхаад, яаралтай тусламжийн тасгийн хаалгаар ормогц зүрх нь зогсож унаснаа мэджээ. Эмч нар Жэйг сэхээн амьдруулсны дараа зүрх нь дахин зогсов. Тэд түүнийг дахин сэхээн амьдруулж, биеийн байдлыг нь тогтворжуулан, зүрхний судсанд нь стент тавиад, Колумбусын Риверсайд эмнэлэг ##рүү нисдэг тэргээр хүргэжээ. Эмнэлгээс Чикаго дахь гэр бүлийнхэн рүү нь залгаж, биеийн байдал нь маш хүнд байгаа тул яаралтай ирэхийг хүсэв. Гэр бүлийнхэн нь эмнэлэг рүү машинаар хөдөлсний дараа дахин утасдаж, Жэйг нас барсныг мэдэгджээ. Хүүхдүүд, гэр бүлийн бусад гишүүд, ажил олгогчид нь мэдэгдэж, үеэлүүд болон бусад хүмүүс түүний нас барсныг олон нийтийн сүлжээгээр зарласан аж. Ажил олгогч нь даатгалын ажиллагааг эхлүүлж, гэр бүлийнхэнд нь эмгэнэлийн захидал илгээснийг ч Жэй дурссан юм.

Олон нийтийн сүлжээ болон бусад газарт энэ бүхэн болж байхад би юу болж буйг мэдээгүй. Би нас барснаа мэдээгүй. Би зүгээр л унтаж байна гэж бодсон. Би огт мэдээгүй. Жэй өөрийгөө оршиж буйг мэдэрсээр байв. Тэрээр эмнэлгийн дэргэдэх харанхуй, бүрхэг хурдны замын дээр хөвж байснаа, дараа нь Колумбус дахь нэгэн хашаан дотор байгаагаа мэдэрчээ. Эргэн тойрны барилгуудыг харж байтал дүр зураг гэнэт өөрчлөгдөв.

Хэдий хугацаа өнгөрснийг мэдэхгүй ч би тэр хонгилд байсан. Тэр хонгил бүхэлдээ зууван хэлбэртэй байв. Тэнд хүмүүс гараа сунган дээш тэмүүлж байгаа мэт гарууд байсан. Ямар ч хорон санаа мэдрэгдээгүй. Би айгаагүй. Үнэндээ би юу ч мэдрээгүй. Хонгил хув шар өнгөтэй байсан. Гэхдээ хув шар өнгөтэй байлаа гээд там байсан гэсэн үг биш гэж би хүн бүрд хэлдэг. Жэйд тэр гарууд тусламж гуйж байгаа мэт санагджээ. Хонгилын үзүүрт хүрмэгцээ тэрээр бараг агшин зуур сансарт, бие махбодгүй, гар хөлгүй байгаагаа мэдэрчээ. Тэрээр өөрийгөө бүх зүйлийн нэг хэсэг гэдгээ мэдрэв. Доош харахад нэгэн гараг үзэгджээ.

Тэр нь Дэлхий байсан эсэхийг би мэдэхгүй. Ямар гараг байсныг мэдэхгүй ч гараг байсан. Гараг дээрх ногоон газрууд харагдаж байсан ч гарагаас модны хэлбэртэй энерги цацарч байв. Энерги гараг руу орж, түүнээс гаран эргэлдэж байлаа. Жэйгийн зүүн талд үүд, эсвэл хуй салхи мэт оддын эргүүлэг байв. Олон жилийн дараа тэрээр интернэтээс харсан Андромеда галактикийн зураг нь өөрийн үзсэн зүйлтэй төстэй байсныг анзаарчээ. Түүний эргэн тойрны бусад бүх зүйл хар байв.

Би гарагийг харж, оддыг хараад, дараа нь өөрийнхөө нэрийг сонссон. Хэн нэгэн “Жэй” гэж хэлж байлаа. Тэр дуу хаанаас гарсныг би мэдээгүй. Харин эцэст нь сэрэхэд сэтгэл минь амгалан байсан. Би юунаас ч айхгүй болсон. Маргааш 3 хэсэгт цувралын 2-р хэсэгт бидэнтэй хамт байгаарай. Үүнд Жэй охиныхоо эмч нараас түүнд илүү хугацаа өгөхийг гуйсан тухай, эдгэрэх явцад тулгарсан бэрхшээлүүд болон энэ явдал хайрын талаарх ойлголтыг нь хэрхэн өөрчилснийг өгүүлнэ. (Дэ Уийл YouTube суваг - Баярлалаа)